{"id":1117,"date":"2022-08-04T18:42:19","date_gmt":"2022-08-04T17:42:19","guid":{"rendered":"https:\/\/aah.co.nl\/?page_id=1117"},"modified":"2025-07-06T11:14:24","modified_gmt":"2025-07-06T10:14:24","slug":"tsjoekovskaja","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/aah.co.nl\/?page_id=1117","title":{"rendered":"TSJOEKOVSKAJA"},"content":{"rendered":"\n

LIDIJA TSJOEKOVSKAJA<\/strong> (1907-1996): HET OPEN WOORD<\/em><\/strong>, INGEZONDEN BRIEVEN, BESCHOUWINGEN EN AANKLACHTEN<\/em>, Vertaald door Emma de Klerk, ISBN 978-90-820059-6-7, 184 pagina’s, \u20ac22,50.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

LEZERSREACTIES<\/strong><\/p>\n\n\n\n

‘Het boek is prachtig. Dat vindt mijn echtgenote Olga ook’. Hubert Smeets<\/p>\n\n\n\n

‘U heeft een schitterende, indrukwekkende bundel van Lidija Tsjoekovskaja uitgegeven: Het open woord<\/em>. En, z\u00e9\u00e9r verzorgd. [..] Wat een schrijfster, wat een moed!’ B.J., lezer te Leiden.<\/p>\n\n\n\n

‘…Het open woord<\/em>, een must read voor een ieder die denkt pal te moeten staan voor onze democratie.’ E.M., boekhandelaar te Amsterdam.<\/p>\n\n\n\n

‘Ook mijn complimenten voor deze werkelijk prachtige uitgave, die ik deze zomer nieuwsgierig ga consumeren!’ HvB, lezer te Amsterdam<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

NAAR AANLEIDING VAN BOEKPRESENTATIES<\/strong><\/p>\n\n\n\n

‘Ik wil jou en jullie graag complimenteren met de uitstekend georganiseerde bijeenkomst! Ik vond het heel fijn om eens een keer Russisch te horen (zonder dat ik daar ook maar iets van versta\u2026) in een meer po\u00ebtische context, buiten de gruwelijke actuele context van de huidige situatie in Rusland en Oekra\u00efne.’ HvB, Amsterdam.<\/p>\n\n\n\n

‘…Hoe zij [Emma de Klerk, vertaalster] Het laatste woord<\/em> van Lidija na haar uitzetting uit de Schrijversbond voordroeg… kippenvel. Ik had het gelezen, maar dit was andere koek.’ C. D-P, lezeres te Amsterdam.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

VIDEO MET LIDIJA TSJOEKOVSKAJA<\/strong>, Moskou jaren ’90, na haar (her)toelating tot de Schrijversbond (Russisch gesproken): hier<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

RECENSIES<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Recensie door Yolanda Entius <\/a><\/strong>in TROUW op 9 september 2023<\/p>\n\n\n\n

De Terreurmachine ontmanteld<\/strong> ‘Haar betoog is ernstig, maar de taal van Lidija Tsjoekovskaja sprankelt van precisie.’<\/em><\/p>\n\n\n\n

Recensie<\/strong> van Het open woord<\/em> door Emmanuel Waegemans<\/strong> in DOORBRAAK.BE op 20 mei 2023: <\/p>\n\n\n\n

\u2018Zwijgen steunt het despotisme\u2019, geschiedenis herhaalt zich in Rusland<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Recensie door Hans van der Heijde in TZUM <\/strong>op 4 juni 2023:<\/p>\n\n\n\n

De moed vanLidija Tsjoekovskaja<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n

Column van Michel Krielaars in NRC<\/strong> van 19 mei 2023 gewijd aan Lidija Tsjoekovskaja – Het open woord<\/em>:<\/p>\n\n\n\n

‘De leugencultuur als<\/strong> bron van repressie’<\/strong><\/a> [Let op: \u20ac\u20ac]<\/p>\n\n\n\n

Recensie van Het open woord<\/em> door Emmanuel Waegemans (prof. em. Slavistiek, KU Leuven) in Nederland Rusland Centrum, NRCe op 11 mei 2023. Lees hier<\/a>.<\/h1>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

TIJDSCHRIFT VOOR SLAVISCHE LITERATUUR, TSL 92, BRIEVENNUMMER mei 2023<\/a> <\/strong>besteedde ruim aandacht aan het verschijnen van de vertaling van Het open woord<\/em> van Lidija Tsjoekovskaja.<\/p>\n\n\n\n

\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

SAMENVATTING<\/strong><\/p>\n\n\n\n

LIDIJA TSJOEKOVSKAJA<\/strong> (1907-1996): HET OPEN WOORD<\/em><\/strong>, INGEZONDEN BRIEVEN, BESCHOUWINGEN EN AANKLACHTEN<\/em>, Vertaald door Emma de Klerk, ISBN 978-90-820059-6-7, 184 pagina’s, \u20ac22,50.<\/p>\n\n\n\n

Waarin opgenomen: Vrouwelijke auteurs in de tijd van Stalin<\/em>, Alternatieve scripts en schrijven als therapie<\/em> (fragment) door Beth Holmgren<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Het open woord<\/em> bevat Tsjoekovskaja\u2019s felle open brieven over de kwesties die haar na aan het hart lagen: het monddood maken, het zwijgen, de manipulaties en leugens in de pers, de verdediging van wie wij nu dissidenten zijn gaan noemen: Brodski, Pasternak, Solzjenitsyn, Sacharov. De brieven zijn nooit in Rusland gepubliceerd, maar circuleerden uitgebreid in de samizdat <\/em>(illegale onderlinge verspreiding).<\/p>\n\n\n\n

Wie is deze vrouw, door Solzjenitsyn omschreven als \u2018een sieraad voor de Sovjetliteratuur\u2019?<\/p>\n\n\n\n

Voorzover ons bekend is deze bundel nooit in enige andere taal dan het Russisch verschenen. Deze debuutvertaling van Emma de Klerk zou de eerste buitenlandse vertaling zijn.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

FRAGMENT<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n

Aan de uitgeverij \u2018Kinderliteratuur\u2019
(Afdeling Leningrad)<\/p>\n\n\n\n

5 mei 1966
Het geschil tussen u (de uitgever) en mij gaat niet over \u2018\u00e9\u00e9n alinea en \u00e9\u00e9n zin\u2019, maar over het bloed en de woorden van mensen. De auteur van het boek dat door u wordt uitgegeven, Isaj Miltsjik, was een geweldige schrijver en een goede vriend van mij. Hij was een partijlid, een man van het volk, een voormalig arbeider, een actief deelnemer aan twee revoluties en hij werd in de jaren 1937-1938, in de periode van Stalins gruweldaden, onderdrukt en vermoord, samen met miljoenen andere onschuldige mensen. Moeten de volgende generaties, de kinderen en kleinkinderen van de slachtoffers, daarvan weten of niet? Ik ben ervan overtuigd dat ze ervan moeten weten.
[\u2026]
Tien jaar geleden werd hij postuum in ere hersteld en een kwarteeuw na dato wordt ons de kans ontnomen om terloops, in het voorbijgaan, in \u2018\u00e9\u00e9n alinea, en in \u00e9\u00e9n zin\u2019 van een inleiding bij zijn verhaal en roemrijke biografie, zijn doodsoorzaak te vermelden.
Dat is toch afschuwelijk. U vleit mij door mijn inleiding \u2018waardevol\u2019 en \u2018onmisbaar\u2019 te noemen, maar u weigert de tekst te publiceren als ik er de verwijzing naar Miltsjiks dood niet uithaal. Zonder deze verwijzing zou die \u2018waardevolle\u2019 en \u2018onmisbare\u2019 inleiding echter op slag veranderen in een leugenachtige en waardeloze inleiding.[\u2026]
<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\"\"<\/a>
Tsjoekovskaja door Majakovski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

INHOUD<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

1965<\/strong>
Grafrede (ter nagedachtenis aan Frida Vigdorova)
<\/p>\n\n\n\n

1966<\/strong>
Aan Izvestia (over de zaak Andrej Sinjavski en Joeli Dani\u00ebl)
Vragen die op de schrijversbijeenkomst gesteld zijn aan Lev Nikolajevitsj Smirnov
Aan Uitgeverij Detskaja Literatoera (over de inleiding bij een boek van I.I. Miltsjik)
Aan Michail Sjolochov (over de zaak Sinjavski en Dani\u00ebl)
<\/p>\n\n\n\n

1968<\/strong>
Geen executie, maar een gedachte, een woord
De verantwoordelijkheid van de schrijver en de onverantwoordelijkheid van de Literatoernaja Gazeta
Telegram aan Aleksandr Solzjenitsyn bij zijn vijftigste verjaardag
<\/p>\n\n\n\n

1969<\/strong>
Aan het Presidium van de Schrijversbond van de USSR (over de uitsluiting van Aleksandr Solzjenitsyn)

1971<\/strong>
Aan het Strafrechtelijk College ter verdediging van Rejza Anatoljevna Palatnik
<\/p>\n\n\n\n

1973<\/strong>
De toorn van het volk
<\/p>\n\n\n\n

1974<\/strong>
Het laatste woord (bij Tsjoekovskaja\u2019s uitsluiting van de Schrijversbond)
Het doorbreken van het zwijgen (bij het uitkomen van Solzjenitsyns De Goelag Archipel)
Solzjenitsyn is gearresteerd
<\/p>\n\n\n\n

INLEIDING EN ESSAY: LIDIJA TSJOEKOVSKAJA, EEN MOEDIG MENS<\/strong>
Gerrit Jolink<\/p>\n\n\n\n

FRAGMENTEN UIT: VROUWELIJKE AUTEURS IN DE TIJD VAN STALIN<\/strong>
Beth Holmgren
<\/p>\n\n\n\n

BEELDBIOGRAFIE
NOTEN
PERSONENREGISTER
VERANTWOORDING
PUBLICATIES VAN LIDIJA TSJOEKOVSKAJA, een selectie<\/p>\n\n\n\n


Uit de inleiding<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Idee\u00ebn moeten beantwoord worden met idee\u00ebn en niet met opsluiting en dwangarbeid<\/em><\/p>\n\n\n\n

Aldus Lidija Tsjoekovskaja<\/a> in 1966 in een brief aan Nobelprijswinnaar Michail Sjolochov. Als voorzitter van de beruchte schrijversbond vond hij dat de verbanning van twee schrijvers \u2018een te lichte straf\u2019 was.<\/p>\n\n\n\n

Tsjoekovskaja analyseert haarscherp de hetze, die in de jaren 60 en 70 wordt gevoerd tegen andersdenkenden. Een eindeloze herhaling van gemeenplaatsen in de massamedia draagt ertoe bij dat er geen ruimte overblijft voor kritisch debat. Alles wat afwijkt krijgt het label \u2018anti-Sovjetpropaganda\u2019, op grond waarvan mensen worden opgepakt en vastgezet. Net als in de tijd, waarin Tsjoekovskaja haar brieven schreef, wordt in het Rusland van onze tijd eenieder die afwijkt weggezet als verrader. Het gebruiken van bepaalde woorden zoals \u2018oorlog\u2019 of zelfs het ophouden van een blanco protestbord is nu aanleiding om mensen op te pakken.<\/p>\n\n\n\n

Lidija Tsjoekovskaja waarschuwde dat indien Rusland zich geen rekenschap zou geven van haar (stalinistische) verleden \u2013 de giftige samenwerking tussen geheime dienst, rechtspraak, massamedia en cultuurinstellingen \u2013 de terreur en de repressie zich zullen herhalen.<\/p>\n\n\n\n

Ze stelt daar de kracht van het vrije woord  tegenover. Ze voelt de morele plicht op te treden tegen de leugen, tegen geweld en onmenselijkheid. Door te zwijgen, zo citeert ze Alexander Herzen<\/a>, steun je het despotisme. Lidija Tsjoekovskaja zweeg niet, ze nam het in haar open brieven als een van de weinigen luid en duidelijk op voor Sacharov<\/a>, ze bood de vervolgde Solzjenitsyn <\/a>onderdak en op hoge leeftijd, in 1991, tekende ze protest aan tegen de inzet van het Rode Leger in Litouwen.<\/p>\n\n\n\n

HET OPEN WOORD<\/strong><\/em> van Lidija Tsjoekovskaja (Sint-Petersburg 1907 – Peredelkino 1996) is in 1976 in New York in het Russisch verschenen als \u2018tamizdat\u2019-uitgave.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

BIOGRAFIE VAN LIDIJA TSJOEKOVSKAJA<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1907<\/strong> geboren in Sint-Petersburg als dochter van Maria Goldfeld<\/a> en Korneij Tsjoekovski<\/a>, gevierd kinderboekenschrijver
1926<\/strong> verbanning naar Saratov. Na elf maanden weer vrij
1927<\/strong> redacteur kinderboekenafdeling bij Samoeil Marsjak<\/a>. Schrijft In het laboratorium van de redacteur
1929-1933<\/strong> huwelijk met de criticus Cesar Volpe. Dochter Elena.
1934 <\/strong>huwelijk met natuurkundige Matvej Bronstein<\/a>
1937 <\/strong>Bronstein gearresteerd
1938<\/strong> Bronstein vermoord door de NKVD
1938 <\/strong>schrijft de roman Sofia Petrovna<\/a>\/Het verlaten huis. Begin van haar ontmoetingen met Anna Achmatova
1941 <\/strong>evacuatie naar Tsjistopol, later Tasjkent
1949<\/strong> begint aan de roman Duik in de diepte<\/a>, gepubliceerd in New York, 1972
1953 <\/strong>\u2018Dooi\u2019 onder Chroestjov. Enige publicaties van Tsjoekovskaja zien het licht
1965 <\/strong>einde van de \u2018dooi\u2019.
1965-1974 schrijft haar open brieven, gebundeld in HET OPEN WOORD<\/em><\/strong>
1974<\/strong> Tsjoekovskaja wordt uit de Schrijversbond <\/a>gezet
1980<\/strong> Prix de la Libert\u00e9 van de PEN-club Fran\u00e7ais<\/a>
1987<\/strong> voor het eerst weer in de openbaarheid
1990<\/strong> krijgt de eerste Sacharovprijs, die zij schenkt aan Memorial <\/a>(onder Poetin onlangs weer verboden)
1996 <\/strong>overleden in Peredelkino.<\/p>\n\n\n\n

COLOFON<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n

HET OPEN WOORD<\/em> is de vertaling van O\u0442\u043a\u0440\u044b\u0442\u043e\u0435 C\u043b\u043e\u0432\u043e<\/em> met teksten van Lidija Kornejevna Tsjoekovskaja (1907-1996). Deze bundel is in de tamizdat <\/a><\/em>samengesteld door N. Sjoelejko en S. Sjoelejko en verscheen in New York: \u00a9Khronika Press, 1976. Lydia Chukovskaya\u2019s Russian tekst copyright \u00a9Dmitry Chukovsky, Translation rights into the Dutch language are granted by FTM Agency, Ltd., Russia 2022; \u00a9Nederlandse vertaling Emma de Klerk en A.A. Hoogteiling, uitgever, Amsterdam, 2023; Nederlandse vertaling van de tekst van Beth Holmgren, 1993: \u00a9A.A. Hoogteiling, uitgever; \u00a9Gerrit Jolink voor het voor- en nawoord; Tekstredactie Dorine Duyster; Beeld AFH Heikoop \/ www.afhheikoop.nl<\/a>; Vormgeving Edwin Boering \/ www.ebovervloed.nl<\/a><\/p>\n\n\n\n

Juni 2023, 2e druk december 2023.<\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

LIDIJA TSJOEKOVSKAJA (1907-1996): HET OPEN WOORD, INGEZONDEN BRIEVEN, BESCHOUWINGEN EN AANKLACHTEN, Vertaald door Emma de Klerk, ISBN 978-90-820059-6-7, 184 pagina’s, \u20ac22,50. LEZERSREACTIES ‘Het boek is prachtig. Dat vindt mijn echtgenote Olga ook’. Hubert Smeets ‘U heeft een schitterende, indrukwekkende bundel … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1117","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aah.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aah.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/aah.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aah.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aah.co.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1117"}],"version-history":[{"count":82,"href":"https:\/\/aah.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1656,"href":"https:\/\/aah.co.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1117\/revisions\/1656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aah.co.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}